İhracat Çeşitleri

İHRACATÇI KİMDİR?

İhraç edilecek mala göre ilgili ihracat birliğine üye olan, gerçek usulde vergiye tabii olan gerçek ve tüzel kişi tacirler, esnaf ve sanatkar odalarına kayıtlı olup, üretici niteliğine sahip esnaf ve sanatkarlar ile joint-venture ve konsorsiyumlardır.

İHRACATTA İZLENECEK PROSEDÜRLER

İhraç edilecek Ürüne – İhracatın Şekline – İhracat Yapılacak ülkeye göre farklılaşmaktadır.

İHRACAT ÇEŞİTLERİ

A.      İHRACATIN ŞEKLİNE GÖRE

1.      ÖZELLİK ARZ ETMEYEN İHRACAT

İhracı yasak ya da bir kurumun iznine bağlı olmayan ya da kayda bağlı mallar listesi dışında bulunan veya kayda bağlı olmaksızın yapılan ihracat “Özellik Arz Etmeyen” ihracat sayılır.

İhracatçı, ihracatı onay ve kayıt için İhracatçı Birliklerine bildirir. Dış Ticaret Müsteşarlığı (DTM), ilgili meslek kuruluşları ve bankadan (döviz alım belgesi), Gümrük Beyannamesi ve gerekli diğer belgelerle Gümrük İdaresine müracaat ederek ihracat gerçekleştirilir. İhracat bedeli döviz yurda getirilir. İhracat için kullanılan ihracat kredisi yurda getirilerek ihracat kapatılır.

2.      KREDİLİ İHRACAT

İki ve çok taraflı kredi anlaşmaları dışında kalmak kaydıyla, ihracat bedelinin Türk Parası Kıymetini Koruma mevzuatında öngörülen süreler içerisinde yurda getirilmesini öngören bir satış şeklidir. Kredili ihracat, uluslararası bankacılık usulleri çerçevesinde yapılmaktadır. Yetkili bankalar ve ihracatçılar belirlenen süredeki ödemeler ile kredi sözleşmesinde yer alan taksitlerin, süresi içerisinde ülkeye getirilerek bir bankaya satılması ile ilgili önlemleri almak zorundadırlar. Kredili ihracat da, ihracat bedelleri satış sözleşmesinde belirlenen vadeleri izleyen 30 gün içerisinde tahsil edilir.

İhracatçı malın cinsi, ödeme planı ve ödeme süresini içeren satış sözleşmesinin aslı ve tercümesi ile İhracatçı Birliklerine müracaat eder, Gümrük İdaresi gümrük beyannamesi üzerine “Kredili İhracat” şerhi düşerek ihracatın gerçekleşmesini sağlar.

Fiili ihraç tarihinde başlayan kredili ihraç süresi; Dayanıksız Tüketim Mallarında 2 yıl, diğer mallarda 5 yıl olarak belirlenmiştir.

3.      TRANSİT TİCARET

Bir ülkeden satın alınan bir malın, transit olarak veya doğrudan doğruya bir başka ülkeye ihracı söz konusu ise; alış ve satış bedelleri arasında fark olmak üzere, mal bedelleri için transfer yapılarak veya yapılmaksızın satın alınan yabancı menşeli veya Türk menşeli olup yurt dışına satılmış (serbest bölgelere yapılan satışlar dahil) malların transit olarak veya doğrudan doğruya, İthalat ve İhracat rejimi hükümlerine tabi olmaksızın başka bir ülkeye ya da serbest bölgelere satılmasıdır.

4.      KONSİNYE İHRACAT

Kesin satışı daha sonra yapılmak üzere dış alıcılara, komisyonculara, şube ve temsilciliklere mal gönderilmesi şeklinde yapılan ihracat biçimidir.

İhracatçı Gümrük Beyannamesi ile ilgili İhracatçı Birliği’ne başvurur. İhracatçı Birliği’nin 90 gün içerisinde kullanılması kaydıyla verilen izinle Gümrük İdaresine başvurulur. Malın kesin satışı sonrası ihracatçı, 30 gün içerisinde kesin satış faturası ve diğer belgelerle durumu ilgili İhracatçı Birliği’ne ve ihracat bedelinin geleceği aracı bankaya bildirir.

Malın fiili ihraç tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde satılması gerekmektedir. Haklı ve zorunlu nedenlerle izni veren merci tarafından 1 yıla kadar uzatılabilir.

5.      GEÇİCİ İHRACAT (HARİÇTE İŞLEME REJİMİ)

Az veya çok işçilik görmek, izabe edilmek, ambalajlanmak veya diğer nedenlerle, mamul, yarı mamul ve hammaddelerin yurtdışına geçici olarak gönderilmesi kapsamında geçici olarak yapılan işleme geçici ihracat denir.

Hariçte işleme rejimi, serbest dolaşımdaki eşyanın, işlenmek üzere Türkiye gümrük bölgesinden geçici olarak üçüncü ülkelere gönderilmesi ve bu faaliyetler sonucu elde edilen ürünlere tam veya kısmi muafiyet uygulanmak suretiyle yeniden serbest dolaşıma girmesidir. Hariçte İşleme rejimi kapsamında yapılacak ihracat mal çeşidine göre üç farklı yolla gerçekleştirilir.

A.      Dış Ticaret Müsteşarlığı (DTM): Hammadde, yardımcı madde, yarı mamul ve ambalaj malzemelerinin daha ileri bir düzeyde işlem görmek üzere üçüncü ülkelere gönderilmek istenmesi halinde Hariçte İşleme İzin Belgesi verilir.

B.      Maden İhracatçı Birlikleri: Maden cevheri ve konsantrelerinin, izabe edilmek ve işlenmek üzere üçüncü ülkelere gönderilmek istenmesi halinde Hariçte İşleme İzin Belgesi verilir.

C.     Gümrük Müsteşarlığı: Tamirat amaçlı garanti hükümleri uyarınca veya bir imalat hatası nedeniyle dışarıya gönderilen eşya yerine ithal edilecek ürünler için Hariçte İşleme İzin Belgesi verilir. Hariçte İşleme İzin belgelerinin süresi 12 ay olup, 1 yıla kadar ek süre verilebilir.

6.      BEDELSİZ İHRACAT

Karşılığında yurda herhangi bir bedel getirilmeksizin yurtdışına mal gönderilmesi bedelsiz ihracattır.

a.      Gerçek ve tüzel kişiler tarafından götürülen ve gönderilen hediyeler,

b.      Miktarı ticari teamüllere uygun numuneler ve reklam eşyası,

c.       Daha önce usulüne uygun olarak ihraç edilmiş malların bedelsiz gönderilmesi ticari örf ve adetlere uygun parçaları, fireleri garantili olarak ihraç edilen malların garanti süresi içerisinde yenilenmesi gereken parçaların ihracatında İhracatçı Birliği’ne üyelik şartı aranır. a ve b bendinde öngörülen bedelsiz ihracat için yetkili kurumlar;

o        Değeri 10.000 $’dan az ise; Bedelsiz İhracat Formu doldurularak Gümrük İdareleri ve Posta Gümrükleri aracılığı ile,

o        Değeri 10.000 $’dan fazla ise; üç nüsha Bedelsiz İhracat Formu doldurularak ilgili İhracatçı Birliği izni ile,

o        Değeri 25.000 $’dan fazla ise; İhracatçı Birliği’nin görüşü ile Dış Ticaret Müsteşarlığı izni ile

Bedelsiz İhracat izinlerinin geçerlilik süresi 1 yıldır. 1.000 $’ı geçmeyen malların bedelsiz ihracı İhracatı Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu (DFİF)’e tabi değildir.

7.      BAĞLI MUAMELE VEYA TAKAS YOLUYLA YAPILACAK İHRACAT

“Karşılıklı Ticaret” olarak adlandırılan ve kısmen de olsa ödemenin para yerine malla yapıldığı ticaret kapsamında yer alır. İhraç edilen malın tümüne veya bir bölümüne karşılık mal alındığı bir ticaret şeklidir. İhraç veya ithal edilen mal, hizmet veya teknoloji transferi bedelinin kısmen veya tamamen mal, hizmet, teknoloji transferi, veya kısmen döviz ile karşılandığı bir ödeme şeklidir.

İhracatçı bağlı muamele taleplerini; (Malın cinsi, standardı, kalitesi, teslim şekli, teslim yeri, birim ithal ve ihraç fiyatları, değeri ve süreyi içeren Bağlı Muamele ve Takas Anlaşması ile 6 nüsha başvuru formu ile) üye olunan ya da bağlı bulunan bölgedeki İhracatçı Birliği’nin izni ile gerçekleştirilir. Bağlı muamelelerde süre 6 ay olup, 2 yıla kadar uzatılabilmektedir. İhracat ve İthalat bedellerine ilişkin kapatma aracı bankalarca sonuçlandırılır. İki ülke arasındaki işlemler TAKAS; ikiden çok ülke arasında yapılan işlemler BAĞLI MUAMELE olarak adlandırılır.

8.      TİCARİ KİRALAMA YOLUYLA YAPILAN İHRACAT

Malların bir bedel karşılığında, belirli bir süre kullanmak üzere geçici olarak yurtdışına çıkarılmasına imkan tanıyan bir ihracat yöntemidir.

İhracatçı, ihracat taleplerini (yurtdışındaki firma, kiralanacak malın cinsi, teknik özellikleri, miktarı, birim fiyatı, değeri, tutarı, kira süresi, kira bedeli, ödenme şekli, teslim yeri bilgilerini kapsayan kira sözleşmesini içeren başvuru formu ile) Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracat Genel Müdürlüğü’ne iletir. Genel Müdürlük ihraç talebini; ilgili Gümrük İdaresi, Kambiyo Müdürlüğü ve aracı Bankaya bildirir.

Ticari kiralamaya konu malın yurtdışına kesin satışına ilişkin talep, iznin verildiği Dış Ticaret Müsteşarlığınca sonuçlandırılır. Ticari Kiralamaya konu olan malın yurtdışına kesin satışı halinde, satış bedeli faturanın kesilmesinden itibaren 30 gün içerisinde yurda getirilir.

9.      SINIR TİCARETİ

Komşu ülkelerin sınır yörelerinde karşılıklı olarak zorunlu ihtiyaçlarını karşılamak üzere gerçek kişiler eliyle yaptıkları ticari işlemlerdir.

Sınır bölgelerinde bulunan Valiliklerce gerçek kişilere (vergi numarası sahibi) verilen sınır ticareti belgesi sahiplerinin yetkili İl Valiliklerinden, gümrük beyannamesi bazında alacakları izinle ilgili Gümrük İdarelerine müracaat ederler.

10.  YURTDIŞI FUAR VE SERGİLERE KATILMA

Yurtdışı fuar ve sergilere katılım düzenleyecek fuar organizatörü firmalar, “Uluslararası Ticari Fuar ve Sergi Organizasyonu Yeterlilik Belgesi Başvuru Formunu” bağlı bulundukları odaya onaylatarak, “Yeterlilik Belgesi” veya “Geçici Yeterlilik Belgesi” almak üzere Dış Ticaret Müsteşarlığı’na başvururlar. DTM-İhracat Genel Müdürlüğü, fuar ve sergi katılımı müracaatları katılım taleplerini Gümrük İdaresine bildirir. Fuara gönderilecek mal ve eşyanın “bedelli” veya “bedelsiz” yurt dışına çıkışı için Gümrük İdarelerinden izin alınır. Fuar ve sergilerin bitişinden 90 gün içinde malların aynen veya satılmaları halinde bedellerinin aynı süre içerisinde yurda getirilmesi gerekmektedir.

B.      İHRACAT BEDELLERİNİN ÖDENMESİ VE ÖDEME ŞEKİLLERİ

1.      AKREDİTİFLİ ÖDEME

Akreditif; ihraç edilen malların bedellerinin ödenmesi konusunda ödemenin yapılacağına ilişkin bir teminattır.

Bankalar ve özel finans kurumları, ithalatçılardan akreditif talimatı aldıktan 10 gün içersinde ithal müsaadesi düzenler ve buna dayanarak döviz satışı yaparlar. Genel esaslar içerisinde vadeli akreditif açılabilir. Ödeme vadesi konşimento veya taşıma senetleri üzerinden serbestçe belirlenir. Türk Parası Transfer Belgesi, Döviz Satım Belgesi düzenlemeden veya Döviz Tevdiat Hesabı açıldığına ilişkin kayıt bulunmayan (vadeli akreditif hariç) ithal edilmiş malların gümrükten çekişine izin verilmez.

1.      İhracatçı ve ithalatçı arasında satışın akreditifli gerçekleşeceğine ilişkin sözleşme yapılır.

2.      İthalatçı amir bankaya ihracatçı lehine kredi açma talimatı verir.

3.      Amir banka ihracatçının ülkesindeki muhabir bankaya kredinin açılacağını ihbar ederek teyit ister.

4.      İhracatçının ülkesindeki muhabir banka kredinin açılacağını ihracatçıya bildirir (ihbar eder) ve ihracatın yapılacağını teyit ettirir.

5.      İhracatçı malları yükler.

6.      İhracatçı yükleme belgelerini muhabir bankaya ibraz eder.

7.      Banka belgelerin akreditif koşullarına uygunluğunu kabul ettikten sonra ödeme yapar. (ciro ya da poliçe söz konusu olabilir)

8.      Muhabir banka belgeleri ithalatçı ülkedeki amir bankaya gönderir.

9.      Amir banka belgelerin akreditif koşullarına uygunluğunu kontrol edere,

·         İhracatçı belgeleri amir bankaya göndermişse, doğrudan ihracatçıya ya da muhabir bankaya ödeme yapar.

·         Ödeme; muhabir bankaya, teyit veren bankaya, ciro ya da poliçeyi kabul eden bir bankaya ödeme yapılabilir.

10.  Amir banka belgelerin akreditife uygunluğunu belirledikten sonra, akreditif miktarının ödenebilmesi için belgeler ihracatçıya gönderilir.

11.  İthalatçı nakliyeciye taşıma belgelerini göndererek malı teslim alır.

AKREDİTİF ÇEŞİTLERİ:  

A.      Kabili Rücu Akreditif : İthalatçı ya da ihracatçı akreditifi tek taraflı olarak iptal edebilirler.

B.      Gayri Kabulü Rücu Akreditif: Akreditif, tarafların tümünün onayı ile iptal edilebilmesi durumudur.

C.     Teyitli Akreditif: Tarafların yukarıda açıklandığı şekilde, aralarında yaptıkları sözleşme çerçevesinde gerçekleştirdikleri ihracat prosedürünü kapsayan bir akreditif çeşididir.

2.      PEŞİN ÖDEME

İthalatçının mal bedelini, konşimento, emtia senedi gibi bir belge olmaksızın malın ihracından önce ihracatçıya ödenmesidir.

a.      İthal edilecek mal bedeli, ithalatı tarafından kendi ulusal parası cinsinden ülkesindeki amir bankaya yatırılır.

b.      Amir banka ihracatçının ülkesindeki muhabirine talimat vererek mal bedeli tutarının ihracatçıya ödenmesini ister.

c.       İhracatçı, ihracat karşılığı alacağını muhabir bankadan kendi ulusal parası cinsinden tahsil ederek Döviz Alım Belgesi düzenler.

d.      İhracatçı, sipariş edilen malı ithalatçıya gönderir.

Peşin ödemelere ilişkin transfer talepleri, talebi izleyen 5 gün içerisinde DSB-Döviz Satış Belgesi düzenlenerek kapatılır. İthalatçılar ödemeyi izleyen 180 gün içerisinde GB-Gümrük Belgesi ve fatura aslını ibraz ederek kapatma talebinde bulunurlar.

3.      VESAİK MUKABİLİ ÖDEME

İthalatçının satın aldığı mal bedelini o malı temsil eden belgeye dayanarak ödemesidir.

1.      İthalatçı ve ihracatçı arasında bir satış sözleşmesi yapılır.

2.      İhracatçı malların sevkini yapar.

3.      İhracatçı sevk belgesini kendi bankasına (amir banka) gönderir.

4.      Amir banka, sevk belgelerini döviz mektubu ekinde muhabir bankaya gönderir.

5.      İthalatçı mal bedelini kendi bankasına, muhabir bankaya öder.

6.      Muhabir banka sevk belgelerini ithalatçıya gönderir.

4.      MAL MUKABİLİ ÖDEME

İthalatçının satın aldığı mal bedelini, malın ithalinden sonra ödemesi şeklinde yapılan bir ihracattır.

1.      İhracatçı malları sevk eder.

2.      İthalatçı gönderilen malları gümrükten çeker.

3.      İthalatçı mal bedelini bankaya yatırır.

4.      Banka mal bedelini ihracatçıya transfer eder.

C.     TEŞVİK BELGELİ İHRACAT TEŞVİKLERİ

1.      VERGİ RESİM VE HARÇ İSTİSNASI

İhracatın ve döviz kazandırıcı faaliyetlerin finansmanında kullanılmak kaydıyla:  

·         Merkez Bankası ve bankaların kullandıracakları krediler,

·         İhracatı Teşvik Belgesi kapsamında yapılacak ithalat, ihracat karşılığı ödenecek vergi iadeleri

·         İhracatla ilgili diğer işlemler, bu işlemler nedeniyle düzenlenen kağıtlar, banka ve sigorta muameleleri vergisinden, damga vergisinden, diğer vergi, resim ve harçlar ile Hal Rüsumu’ndan istisnadır. Vergi, resim ve harç istisnası için düzenlenen ihracat teşvik belgeleri Merkez Bankası tarafından kapatılır.

2.      GÜMRÜK MUAFİYETLİ İTHALAT İÇİN DÖVİZ KULLANIMI

Firmalara, ihracatı teşvik belgeleri kapsamında ihracı taahhüt edilen mallarla ilgili (kendilerinin ya da yan sanayinin ihtiyacı olan) hammadde, yardımcı madde, ambalaj malzemeleri ve işletme malzemeleri (yedek parça dahil) ile üretim konusu ile ilgili makina ve teçhizat (kullanılmış olanlar dahil) ithali için döviz kullandırılır. Teşvik belgesi kapsamı ithal ve ihraç konusu malın özelliğine göre Dış Ticaret Sermaye Şirketleri, Sektörel Dış Ticaret Şirketleri, imalatçı-ihracatçılara proje veya global bazda ihracatı teşvik belgesi düzenlenebilir.

Düzenlenen Teşvik Belgelerine istinaden kullandırılacak Döviz Oranları:

·         Global veya proje bazında düzenlenen gümrük muafiyetine ilişkin ihracatı teşvik belgelerinde %60, bu oran içinde kalmak kaydıyla işletme malzemeleri için %5, imalatçı-ihracatçılara üretim konularıyla ilgili makina ve teçhizat ithali için %10,

·         İmalatçı-ihracatçıların monte edilmemiş veya yedek parça olarak gerçekleştirecekleri ihracat taahhütleri ile ilgili ithal taleplerinde, döviz kullanım oranı %50 olup değişikliğe tabi tutulmadan gönderilecek parçaların tutarı, bu oranın %25’ini geçemez.

Gümrük muafiyetli ithalat için düzenlenen ihracatı teşvik belgeleri, aracı banka ve Merkez Bankası şubeleri aracılığı ile Dış Ticaret Müsteşarlığı’nca veya Müsteşarlığın belirleyeceği ilgili İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği’nce kapatılır.

3.      GÜMRÜK VERGİSİ VE FON MUAFİYETİ

İhracatı Teşvik Belgesi kapsamında yapılacak ithalat gümrük vergisi ve fonlardan muaftır. Teşvik Belgesinde aksi belirtilmedikçe gümrük vergisi ile fon bedelleri, teminata bağlanarak ithalata izin verilir. Gümrük muafiyetli ithalatta süre 3 aydır. Teminat, ithal mevzuatı uyarınca, gümrük vergisi veya fon tutarında alınır.

4.      GEÇİCİ KABUL REJİMİ ÇERÇEVESİNDE İTHALAT

Geçici kabulde ithalat süresi, ihracatı teşvik belgesi ihraç süresi bitiminden 3 ay öncesine kadardır. İşlenmek üzere geçici olarak ithal edilen eşyanın mamul veya yarı mamul halde ihraç edilmesi halinde, ithalat sırasında alınan teminat (KDV ve diğer alınan teminatlar) ilgili Gümrük İdaresi tarafından ihracatçıya gerçekleşen ihracat oranında iade edilir.

5.      İHRACAT DÖVİZLERİNDEN MAHSUP

Türk Parası Kıymetini Koruma Mevzuatı çerçevesinde ihracat bedelinden ithalat bedeli mahsup edilebilmektedir. Mahsup işlemleri ile ilgili döviz alım ve satım belgelerinin düzenlenmesinde işlem tarihindeki döviz alış kurları uygulanır. İthalat bedellerine mahsup edilen dövizler ihracat taahhütlerine sayılır.

D.     İHRACATA YÖNELİK DEVLET YARDIMLARI

Sanayi kuruluşlarının araştırma, yeni ürün ve üretim teknolojisi geliştirmesine yönelik projelerinin desteklenmesidir. Desteklenecek AR-GE faaliyetleri; Kavram geliştirme, teknolojik/teknik ve ekonomik yapılabilirlik etüdü, geliştirme sürecinde yer alan laboratuar çalışmaları, tasarım ve çizim çalışmaları, prototip üretimi, pilot tesis kurulması, deneme üretimi, patent ve lisans çalışmaları, satış sonrası sorun giderme hizmetlerini kapsar.

1.      AR-GE FAALİYETLERİNİN PROJE BAZINDA DESTEKLENMESİ

Proje bazında desteklenecek Ar-Ge faaliyetleri;

o        Proje araştırma faaliyetleri kapsamında istihdam edilen teknik elemanların personel giderleri,

o        Proje araştırma faaliyetlerinde kullanılan danışmanlık hizmet giderleri,

o        Araştırma faaliyetlerinin yürütülmesinde kullanılan alet, teçhizat ve yazılım giderleri,

o        Patent başvuru giderleri,

o        Doğrudan Ar-Ge faaliyetleri ile ilgili malzeme alım giderleri bu kapsam içerisindedir.

Destekten yararlanacak projelerin Ar-Ge faaliyetlerine ilişkin harcamalarının en çok %50’si (100.000 $), 3 yıla kadar bu destekten yararlanabilmektedir. Sermaye katılımı ile desteklenecek projelere sağlanacak sermaye desteği azami 1.000.000 $ olup, bu süre 2 yıl ile sınırlıdır. TÜBİTAK tarafından uygun bulunan projeler desteklenmek üzere Dış Ticaret Müsteşarlığının görüşüne sunulmaktadır.

2.      ÜRÜN GELİŞTİRME VE STRATEJİK ODAK KONULU PROJELERE SERMAYE DESTEĞİ

Ticari değeri olan yeni bir ürün oluşturma, mevcut ürünlerin rekabet gücünün yükseltilmesi amacı ile üretim yöntemi, sistemi ve tekniklerinin araştırılması ve geliştirilmesine yönelik Ar-Ge projeleri bu kapsama girmektedir.

Yukarıda belirlenen kriterler çerçevesinde proje sunan bir kuruluş Ar-Ge harcamalarının ve çalışmalarını içeren bir program ve bütçe önerisi ile Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı’na (TTGV) sunar. Vakıf tarafından desteklenmesine karar verilen ve DTM tarafından onaylanan projeler için ilgili kuruluşla vakıf arasında bir sözleşme yapılır. Bu sözleşme ile projenin Ar-Ge harcamalarının en fazla %50’si için sermaye desteği sağlanır.

Ürün Geliştirme kapsamında sermaye katılımında bulunulan projeler için destek süresi 2 yıl olup, sağlanacak sermaye desteği 1.000.000 $ ile sınırlıdır. Stratejik Odak konulu projeler için bu miktar, 100.000 $ ve 1 yıl süre ile sınırlıdır. Projenin başarılı olarak ticari uygulamaya geçmesi ile sağlanan destekler geri ödenir.

3.      ÇEVRE MALİYETLERİNİN DESTEKLENMESİ

Çevre koruma mevzuatlarından kaynaklanan maliyet artışlarının bir kısmının karşılanmasına yönelik faaliyetlerin desteklenmesi amacına yeniliktir. Bu kapsamda desteklenecek faaliyetler; firmaların ürün ve ambalaj sonuçları olumlu bulunan laboratuar test faturalarının, ürün ve ambalajlara uluslararası çevre standardı uygunluk belgesi ve logosu alınması kaydıyla faturalandırılmış harcamaların, 1.000 $ geçmemek üzere %50’si.

Çevre korumaya yönelik tesisleri bulunan Organize Sanayi Bölgelerinde, bu tesislerden yararlanan firmalar ile atık kontrolüne yönelik kamu yönetimindeki ortak harcamalara ilişkin katılımların, firma başına yıllık 2.000 $ geçmemek üzere faturalandırılmış kısmının %25’i desteklenmektedir. Bu destekten yararlanmak üzere, harcama belgesi faturalarla birlikte ilgili İhracatçı Birliklerine başvurulur.

4.      PAZAR ARAŞTIRMASI DESTEĞİ

Dış Ticaret Müsteşarlığı’nca belirlenen hedef pazarlarda ürün ve firma tanıtımını gerçekleştirmek üzere, tanıtım faaliyetleri ile ilgili “Yapılabilirlik Raporu” ile üyesi bulundukları İhracatçı Birliği’ne başvurulması gerekmektedir.

Pazar araştırma desteğinden Küçük ve Orta Ölçekli Firmalar (KOBİ) aynı üretim konusunda faaliyet gösteren KOBİ’lerin oluşturdukları Sektörel Dış Ticaret Şirketleri yararlanabilirler. Bu çerçevede firma ve şirketlerce gerçekleştirilecek harcamaların; firma temsilcilerinin 500 $’ı aşmamak koşuluyla, ilgili ülkelere gidiş dönüş uçak biletleri, tanıtım yapılacak ülkede, reklam yoluyla tanıtım faaliyetlerinde bulunulduğu dönemin bir hafta öncesi ile söz konusu dönemde gerçekleştirilen ve 3.000 $’ı aşmayan tanıtım harcamaları, söz konusu ülkelere THY ile gönderilen numunelerin 500 $’a kadar olan taşıma giderlerinin %50’si karşılanır.

5.      YURTDIŞI OFİS-MAĞAZA İŞLETME VE TANITIM FAALİYETLERİNİN DESTEKLENMESİ

Firmaların yurt dışında ofis-mağaza açmaları ve işletmeleri halinde doğan işletme ve tanıtım giderlerinin bir kısmının karşılanmasına yönelik bir devlet desteğidir.

o        Yurtdışı ofis ve mağaza açılmasında bir kereye mahsus olmak üzere, sabit varlıkların alımından doğacak masraflarının 5.000 $’ı geçmemek kaydıyla %10’u,

o        Kira masraflarının yıllık 10.000 $’ı geçmemek üzere %50’si,

o        Ürün tanıtımına yönelik reklam giderlerinin yıllık 10.000 $’ı geçmemek üzere %20’si bu çerçevede desteklenir. Firmalar, bu destekten en çok 2 yıl süre ile yararlandırılır.

Bu çerçevede yapılacak harcamaların belgelendirilmiş olması ve ilgili ülke ticaret Müşavirliklerine teyit ettirilmesi gerekmektedir.

6.      YURTDIŞINDA DÜZENLENEN FUAR VE SERGİLERE KATILIMIN DESTEKLENMESİ

İhraç ürünlerimizin yırt dışında tanıtımı amacıyla düzenlenen fuar ve sergilere, organizatör firmaların organizasyonunda katılan imalatçı-ihracatçı firmalar ile bu fuarlara bireysel olarak katılan imalatçı-ihracatçı firmaların katılım giderlerinin bir kısmının karşılanması amacıyla sağlanan bir devlet desteğidir. Bu destekten yararlandırılacak Dış Ticaret Sermaye Şirketleri ile Sektörel Dış Ticaret Şirketleri için imalatçı olma şartı aranmaz. Bir firmaya aynı fuar için 3 defadan fazla destek verilmez. Desteklenecek fuarlar DTM tarafından belirlenir.

o        Milli Düzeyde Katılımlarda İştirakçi Firmaların Desteklenmesi; farlara katılacak firmalar organizatör firmaya metrekare üzerinden ödeyecekleri katılım ücretinin, 30 metrekareyi geçmemesi ve ödenecek miktarın firma başına 5.000 $’ı geçmemek üzere %40’ı karışlanır.

o        Bireysel Katılımlarda Firmaların Desteklenmesi;

§         Yurtdışı fuarlara bireysel katılımlarda devlet desteği, yer kirasının tamamını, nakliyenin % 50’sini geri ödenmesi şeklindekarşılanır.

yukarıda belirtilen giderlerle ilgili olarak ödenecek miktarlar, firma başına 6.000 $’ı aşamaz.

7.      ULUSLARARASI NİTELİKTEKİ YURTİÇİ İHTİSAS FUARLARININ DESTELENMESİ

Uluslararası nitelikteki ihtisas fuarlarının dış tanıtımının sağlanması, uluslararası düzeyde katılım arttırılması amacıyla, DTM tarafından belirlenen yerli organizatörlerin fuar öncesinde ve fuar süresince gerçekleştirecekleri promosyon giderleri, muhtemel önemli yabancı alıcıların yol giderleri, düzenlenecek toplantı giderlerinin %50’sinin karşılanmasına yönelik bir Devlet desteğidir.

8.      KOSGEB YURTDIŞI FUAR DESTEĞİ

KOSGEB, KOS işletmelerinin yeni pazarlar bulması ve ihracat imkanlarını arttırması amacıyla, KOS işletmelerinin uluslararası fuarlara katılımlarında %50’ye kadar fuar ve ulaşım desteği sağlamaktadır.

E.      İHRACAT FİNANSMAN KREDİLERİ

1.      SEVK ÖNCESİ İHRACAT KREDİLERİ

İhracata yönelik mal ve hizmet üreten sanayilerin imalat aşamasından başlanarak desteklenmesi amacıyla, 1-200 arasında işçi çalıştıran imalatçı, ihracatçılara firmalara ticari bankalar aracılığı ile kullandırılan kısa vadeli kredidir.

Kredinin limiti; taahhüt edilen FOB ihracat tutarının %50’si ve en çok 300 Milyar Türk Lirasıdır.

Kredinin Vadesi; sevk öncesi ihracat kredisi için azami 120 gün, sevk öncesi KOBİ ihracat kredileri için azami 180 gündür.

Kredinin yıllık faizi; 30 gün için (%50), 30-60 gün için (%57), 60-90 gün için (%55-57), 90-180 gün için (%59-63) + %3 aracı banka komisyonu olarak uygulanır.

2.      KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELER (KOBİ) İHRACAT KREDİSİ

1-150 işçi çalıştıran küçük ve orta ölçekli imalatçı ve ihracatçı firmaların sevk öncesi ve sonrası finansman ihtiyacı için HALK BANKASI ve VAKIFBANK aracılığı ile kullandırılan bir kredi programıdır.

Kredi, en çok 9 ay süreli kullandırılmaktadır. Kredilendirme oranı FOB ihracat taahhüdünün %100’üdür. (Merkez Bankası döviz alış kuru karşılığı TL olarak). Kredinin limiti, 20 Milyar TL olup, faiz oranı, %50+%3 aracı banka komisyonu olarak uygulanır.

3.      KOBİ DÖVİZ KREDİSİ

1-150 işçi çalıştıran küçük ve orta boy işletmelerin imalatçı ve imalatçı ve ihracatçı firmaların ihracat faaliyetleri ile ilgili finansman ihtiyaçları için kullandırılmaktadır.

o        Kredinin limit; 1 Milyon $ olup, kredilendirme oranı;

o        3-4 ay vadeli işlemlerde %100,

o        6-9 ay vadeli işlemlerde %75,

Faiz oranları;

o        3-4 ay vadeli işlemlerde Libor-2,

o        6-9 ay vadeli işlemlerde Libor-1 olarak uygulanmaktadır.

4.      DIŞ TİCARET ŞİRKETLERİ KREDİSİ PROGRAMI

Dış Ticaret Sermaye Şirketleri (DTSŞ) ve Sektörel dış Ticaret Şirketleri’nin (SDTŞ) ihracat faaliyetlerinin finansman gereksinimlerini karşılamayı amaçlayan, Kısa Vadeli Senet Reeskont Kredisi (KVSRK) veya Kısa Vadeli Döviz Kredisi (KVDK) programları uygulanmaktadır.

Kısa Vadeli Senet Reeskont Kredileri için vade 90 gün olup, faiz oranı Merkez bankasının kısa vadeli senet, senet reeskont işlemlerine uyguladığı iskonto oranıdır. Kullanılacak krediler için İhracat Kredi Sigortası yaptırılması durumunda, faiz oranı 2 puan düşürülür.

Kısa Vadeli Döviz Kredilerinin vadesi 270 gün olup, faiz oranı, döviz kredilerinde uygulanacak faiz oranı 3-4 ay vadeli Döviz Kredilerinde Libor-2, 6 ay vadeli işlemlerde Libor-1, 9 ay vadeli kredilere Libor faizi uygulanır.

5.      PERFORMANS DÖVİZ KREDİSİ

Bu kredi programından, İmalatçı İhracatçı Firmalar, Dış Ticaret Sermaye Şirketleri, Sektörel Dış Ticaret Şirketleri, İhracatlarını ihracatçı firmalar aracılığı ile gerçekleştiren imalatçı firmalar, ihracata hazırlık aşamasında desteklenmek üzere yararlandırılmaktadır.

Krediden yararlanabilmek için, son 12 aylık dönemde 250.000 $ ve üzeri ihracatın gerçekleştirilmiş olması koşulu aranır. (Tekstil, deri, konfeksiyon, ayakkabı, saraciye sektörlerinde 100 bin dolardır).

Kredi limiti 10 milyon Dolardır. Kredilendirme oranı; tüm sektörler için %50 olarak uygulanır. Kredinin vadesi 120 gün olup, krediye uygulanan faiz oranları;

30 güne kadar vadeli işlemlerde Libor/Fibor (-0.5), 30-60 gün vadeli işlemlerde Libor/Fibor (-0.5), 60-90 gün vadeli kredilerde Libor/Fibor (-0.25), 90-120 gün vadeli işlemler için Libor/Fibor faizi uygulanmaktadır.

6.      İSLAM KALKINMA BANKASI ORTA VADELİ TİCARET FİNANSMAN FONU

Bu kredi programı, İslam Konferansı Teşkilatı üyesi ülkeler arasındaki ticaretin finansmanına yöneliktir. Kredi programından yararlanabilmek için, ihraç edilecek ürünün yerli katkı oranının en az %50 olması gerekmektedir. İhracatçı firmalar, ihracat bedelinin en çok %80’i oranında kredilendirilebilmektedir. Kredinin vadesi; ihraç edilecek ürün cinsine göre 6 ay ile 5 yıl arasında değişmektedir.

F.      BAZI FİNANSMAN ARAÇLARI

1.      FİNANSAL KİRALAMA (LEASING)

Finansal Kiralama; işletmelerin faaliyetlerini sürdürebilmek ve yatırımlarını gerçekleştirebilmek için gereksinim duydukları yatırım mallarının satın alınması erine, belli dönemlerde ödemelerde bulunmak üzere bir finansal kiralama şirketi tarafından belli bir süre ve ücretle kullandırılmasıdır.

Leasing sisteminin işleyişi;

1) Yatırımcı, 2) Leasing Şirketi, 3) Üretici-satıcı işletme olmak üzere 3 taraf bulunur.

Yatırımcı kiralamak istediği malı seçerek, satn alınması için leasing şirketi ile bir leasing sözleşmesi imzalar. Leasing şirketi kiralanacak varlığı, satın alarak yatırımcıya teslim eder. Yatırımcı kiralama bedellerini sözleşmede öngörülen belli dönemlerde, malı kiralayan leasing şirketine öder.

Leasing’in avantajları;

o        Yatırım projesinin tümü bu yolla finanse edilebildiği gibi, yatırım malının satın alma bedeli dışında kalan nakliye, vergi, montaj giderleri gibi maliyete yansıyan masraflarda bu kapsamda karşılanabilir.

o        Leasing yolu ile yatırım, özkaynaklardan fon ayrılmadan %100 finansman kullanılarak gerçekleştirilebilir.

o        Leasing (kiralama) bir kredi değildir. Bu nedenle bilançonun pasifinde yer almadığından borç/özkaynak oranını etkilemez.

o        KDV avantajı sağlayarak maliyetleri azaltır.

o        Leasing işleminden doğan anapara ve faizlerden oluşan tüm borç yükü kar/zarar hesabında masraf olarak gösterilebilir.

FİNANSAL KİRALAMA (Leasing) TÜRLERİ;

o        Yurtiçi Kiralama: Yatırım malının yurt içinden veya yurt dışından, kiralayan tarafından satın alınarak yatırımcıya kiralanmasıdır.

o        Uluslararası Kiralama: Yurt dışında faaliyet gösteren bir leasing firması aracılığı ile yurt dışında faaliyet gösteren bir kiralama şirketi tarafından yapılan bir leasing işlemidir.

o        Satışa Yardımcı Kiralama: Pazar payını artırmak üzere müşterilerine yeni bir finansman alternatifi sunmak isteyen satıcı ve üreticilere yönelik bir leasing işlemidir.

o        Satış ve Geri Kiralama: Leasing kuruluşları, nakit sıkıntısı duyulan bazı hallerde firmanın yatırım mallarından birini satın alarak karşılığını nakit olarak öder. Leasing şirketi, bu yatırım malını yeni bir kira sözleşmesi yeniden kiracıya kullandırır.

2.      FACTORING (Alacağın Devri ve Satımı)

Factoring, müşteri alacaklarının factoring şirketi tarafından bedeli peşin ödenerek devir alınmasıdır. Factoring, ihracatçı firmaların (30 –180 gün vadeli) satışlarında kullandıkları bir finansman biçimidir. Bu yöntemle satıcı lehine akreditif açma zorunluluğu kaldırılarak, alıcı maliyetleri düşürülerek satış hacmi artırılmaktadır.

Uluslararası Factoring Sisteminin İşlemi;

1- İhracatçı, 2- İhracatçı Factoring Şirketi, 3- Muhabir Factoring Şirketi, 4- İthalatçı olmak üzere çok taraflı bir işlemdir.

o        İthalatçı ve ihracatçı arasındaki bir sözleşme ile yapılır. Bu sözleşme çerçevesinde ihracat yapılacak ülke ve ithalatçı firma adı factoring şirketine bildirilir. Factoring kurumu yurt dışındaki muhabir factorü aracılığı ile alıcı firma istihbaratı yapar. Factoring kuruluşu bu ihracatı risksiz bulduğu taktirde ihracatı kabul ettiğini ihracatçı firmaya işin kabulünü bildirerek, ihracatçı firmanın alacaklarını garanti eder.

o        İhracatçı, ihracat karşılığında mal tesliminden doğan alacağını kendi factoring şirketine satarak temlik eder. Sözleşmenin imzalanması ile birlikte fatura tutarının %80-90’ını avans olarak çekme hakkı doğar.

o        İhracatçı factoring şirketi bu alacağını, ithalatçının ülkesindeki kendi muhabir factoring kurumuna satar. Müşteri (ithalatçı) ödemelerini muhabir kuruluş aracılığı ile yapar.

o        Malın tesliminden sonra ihracatçı avansın geri kalanını vadesinden en geç 180 gün içerisinde alır.

Factoring’in avantajları;

Müşteriler hakkında bilgi edinme imkanı, sorunlu alacaklardan kaynaklanan zararlara karşı korunma imkanı, mal üretme ve satma imkanlarının artırılması imkanları, teyit edilmiş alacakların %90’a varan oranda peşin ödenebilme imkanı, düzenli nakit akışı ve likidite imkanı, kredi tahsilat ve muhasebe imkanları sınırlı şirketlere bu hizmetlerin sunulması gibi avantajları içerir. Factoring işleminin maliyeti, kredi ve piyasa araştırmaları, alacak kayıtlarının tutulması, tahsilat ve kredi risklerinin üstlenilmesi karşılığında satışlar üzerinden %0.5 – 2.5 arasında değişen komisyon vadesinden önce çekilen avansa ilişkin faiz tutarı factoring maliyetlerini oluşturur.

Kaynak: KOBINET