Amaç:

Madde 1- Bu Kurallar, bankaların gerek müşterileri adına gerek kendi aralarında yaptıkları işlemlerde esas alınmak ve tavsiye kararı niteliğinde olmak üzere, bir Türk Lirası referans faiz oranı belirlenmesi amacıyla düzenlenmiştir.

Katılımcı Bankalar:

Madde 2- Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu’nun 16 Nisan 2002 tarih ve 24 sayılı kararı gereğini yerine getiren bankalar, bundan böyle "katılımcı banka" olarak Kurallar doğrultusunda hareket etmek hususunda anlaşmaya varmışlardır.

Bankalar sisteme 1 Temmuz-30 Haziran dönemini içeren bir yıllık süre ile seçilir. Türkiye Bankalar Birliği’nce bankaların 31 Aralık Bilanço verileri esas alınarak hazırlanan ve Mayıs ayında yayınlanan "Bankalarımız" kitabında yer alan aktif toplamlarında meydana gelen değişikliklere göre katılımcı bankalar değişir.

Kapsam:

Madde 3- Bu Kurallar ile katılımcı bankalar, işlem esasları dahilinde hareket etmek suretiyle, katılacakları günlük seanslarda Türk Lirası için bankalararası piyasada 1 yıla kadar olan vadelerde günlük olarak referans faiz oranının belirlenmesini sağlayacaklardır.

Referans faiz oranının, seans esnasında verilen kotasyonların belirli aralıklarla alınarak ortalamasının tespit edilmesi işlemine "Fiksing" adı verilmektedir.

Belirlenen faiz oranı Türkiye Bankalar Birliği tarafından ilan edilecektir.

Belirlenen referans faiz oranının adı Türk Lirası Bankalararası Satış Oranı, kısaltması ise TRLİBOR’dur.

İşlem Esasları:

Madde 4-

1. Fiksing, Türkiye Bankalar Birliği tarafından her gün data verici kurumların TRLİBOR adlı sayfalarında, Türkiye saati ile 11:15’de yayınlanır ve ertesi gün saat 09:00’da silinir.
2. Fiksing nakit para takasına dayalı piyasa faiz oranı üzerinden ve nakit para piyasası kuralları dahilinde yapılır. İşlemin valörü işlem günüdür.
3. Fiksinge katılan bankalar Türkiye saati ile 10:30-11:15 saatleri arasında kotasyon girmek zorundadırlar. T.Bankalar Birliği; saat 10:55-11:05 arasında TRLİBOR sayfasına girilen kotasyonları 5 defa tesadüfi olarak alır ve her vadede en yüksek ve en düşük üç kotasyonu çıkartıp, kalan kotasyonların satış (offer) tarafının aritmetik ortalamalarını O/N, 1 hafta, 1 ay, 2 ay, 3 ay, 6 ay, 9 ay ve 12 ay oranları olmak üzere ve virgülden sonra 4 haneye kadar yayınlar. TRLİBOR ilanı için herhangi bir vadede işlem gerçekleşmesi veya asgari bir işlem hacmi oluşması gerekmez.
4. Fiksing seansına katılan bankalar, seans sırasında gerçekleştirdikleri işlem adet ve miktarlarını Türkiye Bankalar Birliği’ne ertesi gün saat 10.00’a kadar gönderirler. Türkiye Bankalar Birliği günlük olarak piyasa derinlik rakamlarını açıklar.
5. Kotasyon vadesinin bir tatil gününe rastlaması halinde izleyen iş günü vade tarihi kabul edilir. İzleyen iş gününün bir sonraki aya sarkması halinde vade sonu bir önceki ayın son iş günü alınır.
6. Kotasyon giren bankaların satış kotasyonları alış kotasyonlarının vadeli işlemlerde %10’undan, O/N işlemlerde %15’inden daha fazla olamaz. Kotasyon ile ilgili diğer detaylar işbu Kurallar’ın 7’nci maddesinde tanımı yapılan İdare ve Tahkim Kurulu’nca belirlenir.
7. Fiksinge katılacak bankalar birbirlerine O/N ve vadeli işlemler için ayrı ayrı tanıdıkları işlem limitlerini, ayrı ayrı ve sadece karşılıklı olarak birbirlerine yazılı şekilde bildirirler. Bu bildirim Fiksing seansına katılma hakkı kazanıldığında yapılmak durumundadır. Aynı şekilde limitlerde yapılacak değişiklik bir sonraki seans başlayıncaya kadar karşı bankaya bildirilecektir. Söz konusu limit gayrinakdi para piyasası işlemleri ile herhangi bir risk için tanımlanan limitleri içermez.
8. Türkiye’de bankaların yarım gün mesai yaptığı günlerde Fiksing yapılmaz.
9. Fiksinge katılan bankaların 2/3’si herhangi bir vadede 10.30-11.05 saatleri arasında veya bu maddenin (f) fıkrasında belirtilen koşullarda kotasyon giremediği takdirde, keyfiyet olağanüstü durum olarak kabul edilir ve tüm Fiksing seansı; "Olağanüstü Durum Fiksing Seansı"na döner. Bu durum Türkiye Bankalar Birliği tarafından katılımcı bankalara saat 11.15’e kadar bildirilir. Bu şartlarda Olağanüstü Durum Fiksing Seansı saat 11.30-11.40 arasında gerçekleştirilir. Alış-satış kotasyon aralığına ilişkin koşullar yerine getirilmeden kotasyon girilir, ancak işlem yapma yükümlülüğü devam eder. Türkiye Bankalar Birliği bu durumda alış-satış kotasyon ortalamalarının aritmetik ortalamasını alır ve buna % 25 ilave ederek TRLİBOR’u açıklar. Olağanüstü durumun sürdürülmesi ile ilgili kararlar İdare ve Tahkim Kurulu tarafından karara bağlanır.

İşlem Esaslarında Değişiklik:

Madde 5- İşlem esasları ile ilgili olarak, katılımcı bankalarca getirilecek değişiklik önerileri İdare ve Tahkim Kurulu’nca değerlendirilir.

Yeni Katılımlar:

Madde 6- 2. maddeye göre Fiksing seansına katılması uygun görülen bankalar, Türkiye Bankalar Birliği ile protokol yapmak suretiyle seansa kabul edilirler.

İdare ve Tahkim Kurulu:

Madde 7-

1. Tanımı

   Katılımcı bankalar Fiksing Sistemi ile ilgili düzenlemeler ve öneriler yapmak ve Fiksing sistemine katılan bankalar arasında bu konu ile ilgili olarak ortaya çıkabilecek anlaşmazlıkları çözümlemek üzere, katılımcı bankaları temsilen, 7 asil ve 3 yedek üyeden oluşan bir İdare ve Tahkim Kurulu seçer.

2. Kurul’un Seçim Şekli ve Banka Temsilcilerinde Aranan Şartlar:

   İdare ve Tahkim Kurulu üyeleri, katılımcı bankaların 2/3 çoğunluğunun sağlandığı toplantıda oy çokluğuyla seçilir. Kurul, 7 asil ve 3 yedek üyeden oluşur.

   Aynı banka birden fazla temsilci bulunduramaz. Sekreterya görevini Türkiye Bankalar Birliği yürütür.

   Kurul’da aynı kişi veya sermaye grubuna bağlı bankalardan birden fazla üye bulunamaz.

   Kurul’da sermayesinin %51’i kamuya ait ticari bankalardan birden fazla üye bulunamaz.

   Kurul üyeleri hizmetleri karşılığında ücret almazlar.

   İdare ve Tahkim Kurulu üyeleri bir yıl için atanır. Süresi dolan üyeler tekrar seçilebilir. Herhangi bir sebeple dönem içinde üyelikler açılır ise, yedek üyeler sırası ile Kurul’a girer. Tek yedek üye kaldığı durumda en kısa sürede yapılacak katılımcı banka toplantısında yedek üyelik için oylama yapılır.

   Kurul, kendi içinden oy çokluğu ile bir başkan ve bir başkan vekili seçer. Herhangi bir nedenle başkanlığın boşalması halinde başkan vekili bir sonraki katılımcı bankalar toplantısına kadar başkanlığı yürütür.

   Banka temsilcilerinin; asgari 7 yıl para piyasalarında çalışma tecrübesine sahip ve halen bu görevi yürütüyor olması gereklidir. Kurul üyeleri, Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu tarafından atanarak göreve başlarlar.

   Kurul, en az 5 üye ile toplanır ve oy çokluğu ile karar alır.

3. Kurul’un Görevleri:

1. Kurul 3 ayda bir Fiksinge katılan tüm banka temsilcilerinin katılımı ile piyasa değerlendirme toplantıları düzenler. Bu toplantıda minimum kotasyon limitleri belirlenir.
2. Kurul, sistemin yapısı, işleyişi ve kuralları ile ilgili önerilerini Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu’na sunar.
3. Kurul her 3 aylık dönemde Fiksinge katılan bankalar arasında katılımcı bankaların sisteme katılım düzeyinin yeterli olup olmadığını tespit etmek üzere oylama düzenler. Katılımcı bankaların 3/5’ünün oyu ile katılım düzeyinin tatminkar bulunmadığı tespit edilen bankalara bu durumu düzeltmeleri için 3 ay süre verilir. Kurul, 3 ay sonraki oylamada katılımcı bankaların 3/5’ünün oyu ile aynı banka veya bankaların katılım düzeyinin tatminkar bulunmadığının tespit edilmesi halinde, yükümlülüğünü yine yerine getirmediği tespit edilen bankayı ihraç eder. İhraç edilen banka, katılımcı banka kriterlerini sağlasa dahi 1 yıldan önce Fiksinge giremez.
4. İdare ve Tahkim Kurulu, Fiksing seansına katılan bankaların işbu Kurallara uyup uymadıklarını denetler ve katılımcı bankaların şikayetlerini değerlendirir. Şikayete muhatap bankaların savunmalarını alır, gerekli durumlarda şikayetçi olunan bankalara, şikayet konusu durumlarını düzeltmeleri için 3 ay ek süre verir. Şikayet konusu durumun devamı halinde asgari 5 üyenin oyu ile katılımcı banka sistemden çıkarılır. İhraç edilen banka, katılımcı banka kriterlerini sağlasa dahi 1 yıldan önce Fiksinge giremez.
5. Kurul katılımcı bankalar arasında bu konu ile ilgili olarak ortaya çıkabilecek anlaşmazlıkların çözümü için Tahkim görevi görür.
6. Kurul üyelerinden herhangi birinin bankasının muhatap olduğu kararlarda temsilcisi oy kullanamaz. Bu durumda birinci yedek üye Kurul’a girer.
7. Kurul, teknik arızaların da dahil edilebileceği mücbir sebeplerden dolayı Fiksing seansının yapılmaması veya belirli bir bankanın müracaatı üzerine yine mücbir sebeplerden dolayı belirli seanslara katılmaması konusunda karar alır.
8. Kurul’un tahkim ile ilgili vereceği bütün kararlar kesindir.

İyiniyet:

Madde 8- Katılımcılar, gösterge niteliği TRLİBOR’un oluşturulmasında, bankacılık mesleğinin gerektirdiği vakar ve disiplin içerisinde ve iyiniyet kurallarına uygun olarak çalışmayı kabul ve taahhüt ederler.

Ödemelerin netleştirilmesi

Madde 9- a) İşbu Kurallar çerçevesinde yapılan işlemin tarafları, TRLİBOR Fiksing seansı sırasında herhangi bir valör gününde yapmış olup aynı vade gününe gelen karşılıklı tüm plasman ve borçlanma işlemlerinin net bakiyesini birbirlerine ödeyeceklerdir.

b) İşbu Kurallar çerçevesinde yapılan işlemin tarafları, TRLİBOR Fiksing seansı sırasında herhangi bir vade gününde yapmış olup da aynı valör gününe gelen karşılıklı tüm plasman ve borçlanma işlemlerinin net bakiyesini birbirlerine ödeyeceklerdir.

Rehin ve Hapis Hakkı:

Madde 10- TRLİBOR seansına katılan bankalar, bu seansta yaptıkları işlemlerle ve alacaklarına karşılık gelen miktarla sınırlı olmak üzere, birbirlerine verdikleri kredilerin karşılığı olarak aldıkları krediler üzerinde rehin, hapis, takas ve mahsup hakkınasahip bulunduklarını kabul ve taahhüt ederler.

Yürürlük:

Madde 11- Bu Kurallar, ..... tarihinde yürürlüğe girer.