Genel Hükümler
Amaç
Madde 1-Bu Kanunun amacı finansman sağlamaya yönelik finansal kiralamayı düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2-Bu Kanun, sözleşmenin hukuki yapısını, tarafların karşılıklı hak
ve yükümlülüklerini düzenleyen hükümleri kapsar.
Tanımlar
Madde 3-Bu Kanunda geçen;
Sözleşme; finansal kiralama sözleşmesini,
Kiralayan; finansal kiralama şirketini,
Kiracı; finansal kiralamayı kabul edeni,
Mal; finansal kiralamaya konu malı,
Kira bedeli; finansal kira bedelini,
İfade eder.
Sözleşme
Madde 4-Sözleşme; kiralayanın, kiracının talebi ve seçimi üzerine üçüncü
kişiden satın aldığı veya başka suretle temin ettiği bir malın zilyetliğini,
her türlü faydayı sağlamak üzere ve belli bir süre feshedilmemek şartı
ile kira bedeli karşılığında, kiracıya bırakmasını öngören bir sözleşmedir.
Sözleşmenin konusu
Madde 5-Sözleşmeye taşınır ve taşınmaz mallar konu olabilir. Patent gibi
fikri ve sınai haklar bu sözleşmeye konu olamazlar.
Finansal kiralama bedeli
Madde 6-Finansal kiralama bedeli ve ödeme dönemleri taraflarca belirlenir.
Bu bedeller sabit veya değişken olabilir. Türk Lirası veya Merkez
Bankasınca alım satımı yapılan döviz cinsinden belirlenebilir.
Yurt dışından yapılacak finansal kiralamalarda kiralama bedeli yıllık 25.000
Amerikan Doları karşılığı Türk Lirasından az olamaz.
Bu miktarı artırmaya ve eski değerine indirmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Sözleşmenin feshinin mümkün olmadığı süre
Madde 7-Sözleşmeler enaz dört yıl süre ile fesedilemez. Hangi kiralama hallerinde
bu sürenin kısalacağı, Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikte belirlenir.
Sözleşmenin şekli ve tescili
Madde 8-Sözleşme düzenleme şeklinde noterlikçe yapılır. Taşınır mala dair
sözleşme, kiracının ikametgahı noterliğinde özel sicile tescil edilir.
Taşınmaz mala dair sözleşme ise taşınmazın bulunduğu tapu kütüğünün
beyanlar hanesine, gemilere dair sözleşmeler ise gemi siciline şerh edilir.
Tescil veya şerhden sonra, üçüncü kişilerin finansal kiralama konusu mal
üzerindeki ayni hak iktisapları kiralayana karşı ileri sürülemez.
Yurtdışında yerleşik kiralayan şirketin Türkiye'de şubesi yoksa sözleşmeler Hazine
ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlıkça tescil edilir.
Finansal kiralama konusu malın satın alınması
Madde 9-Finansal kiralama konusu malın mülkiyeti kiralayan şirkete aittir.
Ancak taraflar sözleşmede, sözleşme süresi sonunda kiracının, malın
mülkiyetini satın alma hakkını haiz olacağını kararlaştırabilirler.
Kiralayan Şirketin hukuki yapısı
Madde 10-Kiralayan şirketler, yalnızca anonim ortaklık şeklinde kurulabilir.
Kiralayan şirketlerin kuruluşu ve şube açmaları ile yabancı şirketlerin Türkiye'de
şube açması Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlığın ön iznine
bağlıdır. 6224 sayılı Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanunu hükümleri saklıdır.
Kiralayan şirketler ile yabancı kiralayan şirketlerin Türkiye'deki şubeleri
Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlığın denetimine tabidir.
Ön iznin verilme şekil ve şartları ile kiralayan şirketlerin denetimine dair
hükümler çıkarılacak yönetmelikte gösterilir.
Bu Kanun hükümlerine göre izin almadan kiralama faaliyetinde bulunanlar beşyüzbin
liradan beşmilyon liraya kadar para ve 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezası ile
cezalandırılırlar. Bu eylemi ika edenler tüzelkişi ise ceza bizzat faaliyette
bulunanlar ve kararı vermiş olanlar hakkında uygulanır.
Bu Kanunda yazılı yükümlülük ve zorunluluklara uymayan kiralama şirketlerinin
ilgili görevleri hakkında fiile katılma derecelerine göre ikiyüzbin
liradan bir milyon liraya kadar para cezasına hükmolunur.
En az sermaye
Madde 11-Kiralayan şirketlerin ödenmiş sermayeleri bir milyar Türk Lirasından
az olamaz. Yabancı kiralayan şirketlerin Türkiye'de şube açmalarında
ise ödenmiş sermayeleri asgari iki milyon Amerika Birleşik Devletleri
Doları karşılığı Türk Lirasıdır.
Bakanlar Kurulu bu miktarları beş katına kadar artırmaya yetkilidir.
Kiralama işlemlerinde sınır
Madde 12-Kiralayan şirketin, finansal kiralama işlemlerinin tutarının sınırı
ile, ortaklarına veya şirketler grubu ile yapacağı kiralama işlemleri
esas ve usulleri ile tutarlarını belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkilidir.
İKİNCİ BÖLÜM
Sözleşmenin Hüküm ve Sonuçları
Kiracının hak ve borçları
Madde 13-Kiracı, sözleşme süresince finansal kiralama konusu malın zilyedi
olup, sözleşmenin amacına uygun olarak her türlü faydayı elde etmek hakkına sahiptir.
Kiracı, finansal kiralama konusu malı sözleşmede öngörülen şart ve hükümlere
göre itinayla kullanmak zorundadır.
Sözleşmede aksine hüküm yok ise kiracı, malın her türlü bakımından
ve korunmasından sorumlu olup, bakım ve onarım masrafları kiracıya aittir.
Malın hasar ve ziyaı
Madde 14-Malın sözleşme süresi içinde hasar ve ziyaı sorumluluğu kiracıya
aittir. Bu sorumluluk ödenen sigorta miktarının karşılanmayan kısmı ile sınırlıdır.
Ancak bu farkı, kiracı finansal kiralama bedelleri ile ödemek zorundadır.
Devir yasağı
Madde 15-Kiracı, finansal kiralama konusu maldaki zilyedliğini bir başkasına devredemez.
Malın kiracıya teslim edilmemesi
Madde 16-Finansal kiralama konusu malın, kiralayanın malın imalatçısı veya
satıcısı ile zamanında sözleşme yapmaması veya gerekli ödemeyi zamanında
yerine getirmemesi veya diğer sebepler ile kiracıya teslim edilmemesi
halinde Borçlar Kanunun 106 ncı maddesi hükmü uygulanır.
Kiralayan şirketin hak ve borçları
Madde 17-Finansal kiralama konusu mal kiralayan şirketin mülkiyetindedir.
Kiralayan şirket, mülkiyeti kendisine ait olan finansal kiralama konusu malı
sözleşme süresince sigorta ettirmek zorundadır. Sigorta primlerinin ödenmesi kiracıya aittir.
Mülkiyetin üçüncü kişiye devri
Madde 18-Sözleşmede aksi öngörülmemişse kiralayan, malın mülkiyetini bir
üçüncü kişiye devredemez.
Sözleşmede bu yetkinin tanınması halinde, devir, ancak başka bir kiralayana yapılabilir.
Devralan, sözleşme hükümlerine uymak zorundadır.
Devrin kiracıya karşı geçerli olması onun haberdar edilmesine bağlıdır.
Kiracının iflası veya icra takibine uğraması
Madde 19-Kiracının iflası halinde, iflas memuru, İcra ve İflas Kanunu'nun
221. maddesinin birinci fıkrası hükmüne göre büro teşkilinden önce, finansal kiralama
konusu malların tefrikine karar verir. İflas memurunun bu kararına karşı yedi gün içinde
itiraz edilebilir.
Kiracı aleyhine icra yoluyla takip yapılması halinde, icra memuru, finansal
kiralama konusu malların takibin dışında tutulmasına karar verir.
İcra memurunun kararına karşı yedi gün içinde itiraz edilebilir.
Bu itirazlar, tetkik merciince en geç bir ay içinde karara bağlanır.
Kiralayanın iflası veya icra takibine uğraması,
Madde 20-Kiralayanın iflası halinde sözleşme, kararlaştırılan sürenin sonuna
kadar iflas masasına karşı geçerliliğini sürdürür.
Kiralayan aleyhine icra yoluyla takip yapılması halinde finansal kiralama konusu
mallar, sözleşme süresi içinde haczedilemez.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Sözleşmenin Sona Ermesi
Sözleşmenin süresinin dolması sebebiyle sona ermesi
Madde 21-Sözleşme kararlaştırılan sürenin dolmasıyla son bulur. Ancak, taraflardan
her biri sürenin bitiminden en az üç ay önce bildirilmek kaydıyla mevcut veya yeni
şartlarla sözleşmenin uzatılmasını talep edebilir. Sözleşmenin uzatılması tarafların
anlaşmasına bağlıdır.
Sözleşmenin diğer sebeplerle sona ermesi
Madde 22-Sözleşme, şirketin sona ermesi, tüzelkişiliğin hitamı, kiracının
iflası veya aleyhine yapılan bir icra takibinin semeresiz kalması,
kiracının ölümü veya fiil ehliyetini kaybetmesi veya işletmesini tasfiye
etmesi hallerinde, sözleşmede aksine bir hüküm yoksa, sona erer.
Sözleşmenin ihlali
Madde 23-Kiralayan, finansal kiralama bedelini ödemede temerrüde düşen kiracıya
verdiği otuz günlük süre içinde de ödenmemesi halinde, sözleşmeyi
feshedebilir. Ancak, sözleşmede, süre sonunda mülkiyetin kiracıya
geçeceği kararlaştırılmış ise, bu süre altmış günden az olamaz.
Taraflardan birinin sözleşmeye aykırı harekette bulunduğu hallerde, bu aykırılık
nedeniyle diğer tarafın sözleşmeyi devam ettirmesinin bekelenemeyeceği durumlarda
sözleşme feshedilebir.
Sözleşmenin sona ermesinin sonuçları
Madde 24-Sözleşme sona erdiğinde, sözleşmeden doğan satınalma hakkını kullanmayan veya bu
hakkı bulunmayan kiracı finansal kiralama konusu malı derhal geri vermekle mükelleftir.
Sözleşmenin feshinin sonuçları
Madde 25-Sözleşmenin kiralayan tarafından feshi halinde kiracı malı iade
ile birlikte vadesi gelmemiş finansal kiralama bedellerini ödemek yükümlülüğü altında
olduğu gibi kiralayanın bunu aşan zararından da sorumludur.
Sözleşme kiracı tarafından feshedilirse kiracı malı geri vermekle beraber uğradığı
zararın tazminini kiralayandan talep edebilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Sözleşmenin Tabi Olduğu Hükümler
Uygulanacak hükümler
Madde 26-Sözleşmeye, bu Kanunda hüküm olmayan hallerde Borçlar Kanununun genel hükümleri,
sözleşmenin niteliğine uygun düştükleri oranda ise özel hükümleri uygulanır.
Uygulanmayacak hükümler
Madde 27-Sözleşme hakkında, Medeni Kanunun 688, 689, 690 ıncı maddeleri
ve Borçlar Kanunu'nun 222, 223, 224, 254 üncü maddeleri ile 6570 sayılı
Gayrimenkul Kiraları Hakkında Kanun hükümleri uygulanmaz.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Teşvik ve Vergiye Dair Hükümler
Teşvik
Madde 28-Teşvik belgesine bağlanmış bulunan yatırımların tamamının veya
bir bölümünün finansal kiralama yoluyla gerçekleştirilmesi halinde
kiralayan, kiracının teşvik belgesinde belirtilen ve satın alma halinde
onun tarafından kullanılmasına hak kazanılan teşviklerden Devlet Planlama
Teşkilatınca teşvik mevzuatına göre belirlenecek esaslar çerçevesinde
yararlanır.
Sözleşme süresi içinde teşvik mevzuatı uyarınca kazanılmış haklar saklıdır.
Gümrüğe dair hükümlerMadde 29-Yabancı şirket ile kiracı arasında akdedilen sözleşmeye göre getirilen
mallara, gümrük vergileri bakımından aşağıdaki hükümler uygulanır.
a)Satın alma hakkı bulunmayan bir sözleşmeye dayanarak veya bu hak bulunsa
dahi teşvik belgesinde gümrük muafiyetinden yararlanması öngörülmemiş
malların Türkiye'ye girişinde, gümrük mevzuatının süre kısıtlaması
hariç, sözleşme süresine bağlı olarak, geçici muafiyet rejimine dair
hükümler uygulanır.
Bu şekilde Türkiye'ye getirilen mallar için ileride doğabilecek vergileri karşılayacak
miktarda teminat alınır. Şu kadar ki, sözleşme süresi sonunda kesin
ithalatın yapılmaması ve finansal kiralama konusu malların kiralayana
iade edilmek üzere yurt dışına çıkarılmak istenmesi halinde daha önce
yapılan teminata bağlama işlemi genel hükümlere göre çözülür.
Teminata bağlama usul ve esasları bir yönetmelikle belirlenir.
b)Sözleşme süresi sonunda finansal kiralama konusu malların kesin ithalatının
yapılması halinde, vergi ödeme mükellefiyetinin başladığı tarihteki cari kur ve
normal fiyat üzerinden hesaplanacak gümrük vergileri tahsil olunur.
İstisnalar ve vergi nisbetinin tesbiti
Madde 30-Sözleşme her türlü vergi, resim ve harçtan istisnadır.
Bakanlar Kurulu, dar mükellefiyete tabi kurumların bu Kanunun uygulamasından
doğacak kazanç ve ücretlerinden yapılacak vergi tevkifat nisbetlerini sıfıra
kadar indirmeye veya kurumlar vergisindeki nisbete kadar yükseltmeye yetkilidir.
Davanın niteliği
Madde 31-Sözleşmelerden doğan davalar ticari dava niteliğindedir.
Yönetmelik
Madde 32-Bu Kanunun;
a) 7 nci maddesinde belirtilen yönetmelik Bakanlar Kurulunca,
b) 10 uncu maddesinde belirtilen yönetmelik Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının
bağlı olduğu Bakanlıkça,
c) 30 uncu maddesinde öngörülen yönetmelik Maliye ve Gümrük Bakanlığınca,
Yayımından itibaren üç ay içinde çıkarılır.
Yürürlük
Madde 33-Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 34-Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.