KISIM I

Kuruluş, temel görev ve yetkiler, sermaye

Kuruluş ve unvan

Madde 1- (21.4.1994 tarih, 3985 sayılı Kanun ile değiştirilen şekli) Türkiye'de banknot ihracı imtiyazına münhasıran sahip ve bu Kanun'da yazılı görev ve yetkileri haiz olmak üzere "Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası" unvanı altında anonim şirket olarak bir banka kurulmuştur. Banka, bu Kanun'da sarahat bulunmayan hallerde özel hukuk hükümlerine tabidir. Bu Kanun'da, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası "Banka" olarak ifade edilmiştir.

Merkez ve Şubeler

Madde 2- (6.12.1984 tarih, 3098 sayılı Kanun ile değiştirilen şekli) Banka'nın merkezi Ankara'dadır. Banka, Banka Meclisi'nin kararıyla banknot matbaası kurabilir ve memleketin gerekli görülen şehirlerinde şubeler açabilir. Aynı suretle, içerde ve dışarda muhabirler temin edebilir. Banka'nın bu husustaki kararları Başbakanlığa bildirilir. Banka, keza Banka Meclisi'nin kararı ve Başbakanlığın muvafakatiyle yabancı memleketlerde temsilcilikler kurabilir.

Üyelikler ve iştirakler

Madde 3- Banka, merkez bankalarının katıldığı milletlerarası mali, iktisadi ve mesleki teşekküllere Banka Meclisi'nin kararıyla üye olabilir ve Hükümetin muvafakatiyle bu gibi teşekküllere hissedar olarak katılabilir.

Temel görev ve yetkiler

Madde 4- (18.6.1999 tarih, 4389 sayılı Kanun ile değiştirilen şekli)
I- Banka'nın temel görevleri bu Kanun hükümlerine göre ve ekonomik gelişmeye yardım etmek amacıyla;
a) Para ve kredi politikasını, kalkınma planları ve yıllık programlar göz önünde bulundurularak ekonominin gereklerine göre ve fiyat istikrarını sağlayacak bir tarzda yürütmek;
b) Hükümetle müştereken milli paranın iç ve dış değerini korumak amaçlarıyla gerekli tedbirleri almak;
c) Milli paranın hacim ve tedavülünü, bu Kanun gereğince düzenlemek;
d) Bankalara kredi verme işlerini bu Kanun'da belirtilen esas ve sınırlar içinde yürütmek;
e) Para arzını ve ekonominin likiditesini düzenlemek amacıyla açık piyasa işlemleri yapmak;
f) Mevduat vade ve türleri ile mevduatta vade müddetlerini ve bunların yürürlük zamanlarını tayin etmek;
g) Milli para ile altın ve yabancı paralar arasındaki muadeleti Hükümetçe belirlenecek esaslar dairesinde tayin etmek;
h) İlgili mevzuat ve Hükümetçe alınacak kararlar çerçevesinde altın ve döviz rezervlerini, ülke ekonomik menfaatlerine uygun şekilde yönetmek;
ı) Hükümetçe alınacak kararlar çerçevesinde borsada döviz ve kıymetli madenler üzerinde işlem yapmak;
j) (18.6.1999 tarih, 4389 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır.) Banka özellikle, bu Kanun hükümlerine göre, Hükümetin mali ve ekonomik müşavirlik, mali ajanlık ve haznedarlık görevlerini ifa eder.

II- Banka'nın temel yetkileri:
a) Türkiye'de banknot ihracı imtiyazı tek elden Banka'ya aittir.
b) Banka, para-kredi konularında karar alma ve bu Kanunla kendisine verilen yetkiler çerçevesinde Hükümete öneride bulunma yetkisini haizdir.
c) Banka, kendi işlemlerinde uygulayacağı, reeskont, iskonto ve faiz oranlarını, Hükümetçe izlenen ekonomik politikaları da göz önünde bulundurarak tespit eder.
d) Banka, meri mevzuatla kendisine verilen yetki ve görev alanına giren hususlara ilişkin yapmış olduğu her türlü düzenlemelere bankaların uygun hareket edip etmediklerini denetleme yetkisini haizdir.

III- Banka'nın başlıca müşavirlik görevleri:
a) Hükümete, gerektiğinde, para ve krediye ilişkin tedbirlerin alınması hususunda bu Kanunla kendisine verilen yetkiler çerçevesinde görüş vermek.
b) Bankalar Kanunu'nun uygulanması ile veya genel olarak bankacılık ve kredi mevzuları ile ilgili hususlarda Hükümetçe istenecek istişari mütalaaları verir.
c) Banka dışı mali kurumlarla ilgili kuruluş izinleri ve bunlardan, tasfiyeleri hususunda karar alma yetkisi Hükümet’e ait olanların tasfiyeleri hakkında karara varılmadan önce Banka’nın mütalaası alınır. Banka bu Kanunla kendisine verilen yetkileri kendi sorumluluğu altında müstakil olarak kullanır.

Banka'nın sermayesi, hisse senetleri

Madde 5- Banka'nın sermayesi 25.000.000.-Lira olup, her biri yüz Liralık 250.000 hisseye ayrılmıştır. Bu sermaye, Hükümetin tasvibiyle artırılabilir. Hisse senetlerinin itibari kıymetleri 100, 200, 500, 1.000, 5.000 ve 10.000 Liralıktır.*

Hisse senetlerinin nev'i

Madde 6- Banka'nın hisse senetleri nama yazılıdır.

Hisse senetlerinin sınıfları

Madde 7- Hisse senetleri (A), (B), (C) ve (D) sınıflarına ayrılmıştır.

(A) Sınıfı hisse senetleri

Madde 8- (A) sınıfı hisse senetlerinin her biri en az 100 hisseliktir. Bu sınıf hisse senetleri münhasıran Hazine'ye ait olup, sermayenin yüzde ellibirinden aşağı düşemez.

(B) Sınıfı hisse senetleri

Madde 9- (B) sınıfı hisse senetleri Türkiye'de faaliyette bulunan milli bankalara tahsis edilmiştir.

(C) Sınıfı hisse senetleri

Madde 10- Hisse senetlerinden en çok 15.000 adedi, (C) sınıfı hisse senedi olarak, milli bankalar dışında kalan diğer bankalarla imtiyazlı şirketlere tahsis edilmiştir.

(D) Sınıfı hisse senetleri

Madde 11- (D) sınıfı hisse senetleri Türk ticaret müesseselerine ve Türk vatandaşlığını haiz tüzel ve gerçek kişilere tahsis edilmiştir.

Hisse senetlerinde sınıf değişikliği

Madde 12- Banka, hisse senetlerinin bir sınıftan diğer bir sınıfa nakli hususunda vuku bulacak talepleri derhal sonuçlandırır. Hisse senetlerinin bir sınıftan diğer bir sınıfa nakli için hiçbir komisyon alınmaz. (C) sınıfı hisse senetleri miktarı, hiçbir veçhile bu Kanunla kabul edilmiş olan miktarı aşamaz.

| ANA SAYFA | MENÜ |