YATIRIM FONU :

Yatırım fonları, çeşitli menkul kıymetlere yatırım yapmak amacıyla belli bir sermaye ile kurulan ve bir sözleşme karşılığı yatırımcılara satılan,fon yöneticileri tarafından yönetilen bir havuzdur.Banka veya aracı kurumlar tarafından kurulur ve belirli paylara ayrılarak yatırımcılara satılır.

Yatırımcılar bu paylardan satın alarak o fonun ortağı olurlar.Toplanan paralar da fonun cinsine göre hisse senedi , tahvil, bono veya repo gibi çeşitli yatırım araçlarında değerlendirilir.

YATIRIM FONU TİPLERİ VE ÖZELLİKLERİ :

Yatırım Fonlarının A ve B olmak üzere 2 tipi mevcuttur.  Bir fonun A Tipi olabilmesi için, aylık portföy ortalamasının en  az %25'inin hisse senedinden oluşması gerekmektedir.

B Tipi fonların portföyünde bono,tahvil,repo gibi sabit getirili  yatırım araçları olmakla beraber,fon yöneticilerinin portföye  hisse senedi alabilme hakları bulunmaktadır.Fonların özellikleri ve türleri aşağıdaki tabloda açıklanmıştır.

YATIRIM FONLARININ ALINMASI :

Çeşitli basın organlarında yatırım fonlarının listeleri, birim fiyatları ve getirileri yayınlanır.İsminden hangi banka ya da aracı kurum tarafından çıkarıldığı belli olup,seçilen yatırım fonu ilgili yere başvurularak alılabilir.

Ancak, fonların hangi saatler arasında ve kaçlık paylar halinde alınıp satılabileceği her kurum için az çok değişiklik gösterir.Bazı fonlarda, satış yapmak için belli bir gün önceden bildirme zorunluluğu bulunmaktadır.

NASIL KAZANDIRIR?

Fonun yatırım yaptığı yatırım aracı ve araçlarının değeri arttıkça veya azaldıkça,faiz elde ettikçe kar/zarar fonun pay başına düşen birim fiyatına yansır.

Örneğin; 1.000.000.-TL.'ndan 1.000.000.000.-TL.vererek aldınan 1.000 paylık fonun değeri ertesi gün 1.050.000.-TL.'na çıktı ise bu fondan 50.000.000.-TL.kazanılmış demektir.Ya da fonun pay değeri 950.000.-TL.'na düşerse; tam tersi 50.000.000.-TL. zarar edilmiş olunur.

YATIRIM FONLARININ AVANTAJLARI :

*Fonlar; işlerinde profesyonel olan ve her an piyasayı takip eden kişilerce yönetildiklerinden sizin paranız adına en iyi seçeneğe yatırım yapabilirler.

*Yatırımcının elindeki para az ise ancak 1-2 firmanın hisse senedine yatırım yapılabilecekken, fon alındığında o fonun portföyündeki tüm hisse senetlerine pay nispetince sahip olunur.

* Alınan fonun portföyünde çok sayıda yatırım aracı bulunabileceğinden risk dağıtılmış ve minimize edilmiş olur.

*Alınan yatırım fonunun belli bir bölümü repo yapılıyorsa,toplam fon gözönüne alındığında, büyük bir rakam olduğundan daha yüksek bir oran ile repo yapılır. Ancak küçük yatırımcı kendi birikimini repo yaptığında rakam az olduğundan oranı da düşük olacaktır.

*Döviz ve H.B. gibi bazı yatırım araçlarında alış-satış sırasında az da olsa zarar edilirken,Yatırım Fonları'nda hergün için alış ve satış fiyatı aynı olmaktadır.

*Portföydeki menkuller, Takasbank bünyesinde saklandığından güvenilirdirler.

DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR :

Yatırım Fonu almadan önce, fonun hangi yatırım aracına ve ne oranda yatırım yaptığının bilinmesi gerekir.Böylece Yatırım Fonu'nun taşıdığı risk göz önüne alınarak doğru karar verilmelidir.

Fon alındıktan sonra, fiyat değişimleri takip edilmeli ve diğer fonlarla kıyaslanmalıdır.Kıyaslama yapılırken,her tip fon kendi arasında değerlendirilmelidir.(Alınan fon A Tipi ise, diğer A Tipi fonlar ile; B Tipi ise diğer B Tipi fonlar karşılaştırılmalıdır.)

YATIRIM FONLARINDA VERGİ :

Son düzenlemelere göre; 01 Ocak 1999 ile 31 Aralık 2002 yılı arasında elde edilen yatırım fonu kazançları beyandan ve vergiden muaf tutulmuştur.Fakat, B Tipi fonlarda, günlük kazanç üzerinden stopaj kesintisi yapılmaktadır.Bu kesinti, fonun pay değeri üzerine zaten yansıtıldığından ilave bir vergi oluşmamaktadır.

Tam Mükellef Tüzel Kişiler % 30 oranlı kurumlar vergisine tabidir. Portföyünün en az %51’ i Türkiye’de kurulmuş şirketlerin hisse senetlerinden oluşan yatırım fonlarının katılım belgeleri, satılmadığı sürece alım bedeli ile değerlendirilecektir.
Portföy işletmeciliğinden doğan kazançlar açısından bakıldığında ise A tipi fonlarında herhangi bir kesinti yok. B tipi yatırım fonların, bir önceki güne göre portföyde oluşan değer artışının % 10’u gelir vergisi olarak kesilir.

KİMLER YATIRIM FONU KURABİLİR?

SPK tarafından belirlenmiş esaslara uyan bankalar, aracı kurumlar, sigorta şirketleri ve kanunlarında engel bulunmayan emekli ve yardım sandıkları Kurul’ dan izin almak şartıyla fon kurup yönetebilirler. Bu esasa bağlı olarak bankalar, aracı kurumlar, sigorta şirketleri, SSK, Emekli Sandığı, Bağkur, Oyak ve özel emeklilik kuruluşları fon kurup yönetebilmekte. Yalnız dikkat edilmesi gereken nokta, mevduatta garanti varken banka fonlarında, diğer yatırım fonlarında olduğu gibi garanti yok.

YATIRIM FONU KATILMA BELGESI NEDİR?

Yatırımcıların yatırım fonlarına ortak olmalarını sağlayan belgedir. Tasarruf sahibinin yatırım fonuna katılma payını gösterir. Müşteri talebi üzerine fiziki teslim yapılabilir.

FON FİYATI NE İFADE EDER ?

Yatırım fonu içindeki varlıkların birim pay değerini ifade eder. Fon varlıklarının günlük toplam değerinin pay sayısına bölünmesiyle bulunur. Fon varlıklarının değerlerindeki artış ve azalışlar birim pay fiyatına günlük olarak yansır.

FON VARLIKLARI KİME AİTTİR?

Yatırım fonu içindeki mal varlıkları pay sahiplerine aittir. Yatırım fonu nam ve hesabına Takasbank'ta saklanır. Fon tüzel kişilik sahibi olmamakla beraber fonun mal varlığı kurucudan ayrıdır. Ayrıca Sermaye Piyasası Kanunu uyarınca, fon malvarlığı rehnedilemez, teminat gösterilemez ve üçüncü kişiler tarafından haczedilemez. Yani fon malvarlığının korunması kanun ile güvence altına alınmıştır.