Dolar Endeksi (DXY)

Dünya’da en çok kullanılan para birimi olan ve 18. yy’da ABD’nin resmi para birimi haline gelen dolar, ismini Almanya, Avusturya ve İsviçre’de bir dönem kullanılmış olan “thaler” isimli gümüş paradan almaktadır. Dünya’nın bir çok ülkesinde para birimleri isimlerini Dolar’dan almaktadır (Kanada Doları, Avustralya Doları vb).

Dolar’ın simgesini olan “$” aslında o dönem kullanılan Peso simgesinin değişikliğe uğramış halidir. Üzeri iki paralel dik çizgi ile çizilmiş sembol, üst üste binmiş S ve P harflerinden türetilmiştir.

Amerikan Doları’nın, diğer para birimleri karşısındaki değerini ölçen “Dolar Endeksi” konusuna gelince…

Dolar Endeksi Nedir?

Dolar endeksi 6 önemli para biriminin geometrik ortalamasının dolar karşısındaki değerini göstermek için kullanılmaktadır. Dolar endeksinin ortaya çıkışı Bretton Woods anlaşması ile yakından ilgilidir. 1944 yılında yapılan bu anlaşma ile 44 ülkenin para birimi dolar bazında sabitlenmiştir. Doların değerinin ise altın üzerinden belirlenmesine karar verilmiş, 1 ons altının karşılığı 35 dolar olarak belirlenmiştir.

Dünya’da böyle bir sabit kur sisteminin başlaması ilerleyen yıllarda ABD ekonomisi açısından önemli sorunlar oluşturmuş, doların değerinin giderek düşmesi sonucu 1971 yılında ABD bu sistemden vazgeçtiğini açıklamıştır. Dünya ekonomisi için önemli bir dönüm noktası olan bu tarihten sonra ABD ve bir çok ülke serbest kur sistemine geçmiştir ve artık ABD Doları için yeni bir dönem başlamıştır. 1973 yılında FED (Amerikan Merkez Bankası), ABD Doları’nın diğer para birimleri karşısındaki değerini ölçebilmek ve kıyas yapabilmek adına “Dolar Endeksi” oluşturma ihtiyacı duymuştur.

Dolar Endeksi Nasıl Hesaplanır?
Dolar endeksinin hesaplanmasında Japon Yeni, Euro, Kanada Doları, İngiliz Poundu, İsveç Kronu ve İsviçre Frangı olmak üzere 6 adet majör para birimi kullanılmaktadır. Bu para birimleri Dolar endeksi hesaplaması için aşağıdaki şekilde ağırlıklandırılmıştır:

Parite Ağırlık %
Euro (EUR) / USD %57,6
USD / Japon Yeni (JPY) %13,6
İngiliz Poundu (GBP) / USD %11,9
USD / Kanada Doları (CAD) %9,1
USD / İsveç Kronu (SEK) %4,2
USD / İsviçre Frangı (CHF) %3,6

Tablodan da görüleceği üzere Dolar endeksi hesaplamasında en büyük ağırlık Avrupa Birliği para birimi olan Euro’dadır. 1999 yılından önce, yani Euro’dan önce ise hesaplamada, Alman Markı (%20.8), Fransız Frangı (%13.1), İtalyan Lireti (%9), Hollanda Guldeni (%8.3) ve Belçika Frangı ( %6.4) kullanılmıştır.

Dolar Endeksi Grafiği:
Dolar endeksi baz yıl olan 1973 yılında hesaplanmaya 100 değeri ile başlamış, en yüksek değerini 164.7 değeri ile 1985 yılında, en düşük değerini ise 2008 yılında küresel finans krizi sırasında (70.6) almıştır. 1985 yılında 164.7 değerine ulaşan Dolar endeksi aradan geçen 20 yılda doların diğer para birimlerine göre %64.7 değer kazandığını göstermektedir. Bu artış sonucunda 1985 yılında Dünya ekonomisinin zarar görmemesi amacıyla çeşitli politikalar vasıtasıyla doların değerinin düşmesi sağlanmıştır.

2008 yılında yaşanan küresel krizden sonra gerek Avrupa’da gerekse ABD’de açıklanan çeşitli politikalar ile kurlar arasında büyük dalgalanmalar yaşanmış, faizlerin rekor düşük seviyeye gelmesi, FED’in parasal genişleme kararları ile beraber Dolar endeksi tarihinin en düşük seviyelerini test etmiştir. 2014 sonlarında ise FED’in parasal genişlemeyi bitirmesi, faizlerde artış sürecine girilebileceğinin sinyallerini vermesi ile Dolar tüm dünyada major para birimleri karşısında tekrar yükselmeye başlamıştır.

Dolar endeksi her ne kadar 6 para biriminin ağırlıklı ortalaması olsa da, dolara olan genel talebi göstermesi açısında önemlidir. Dolar endeksinin arttığı ya da azaldığı dönemlerde, ülke bazında özel durumlar nedeniyle yaşanacak ayrışmalar dışında, endeks hesaplamasında kullanılmayan bizim gibi gelişmekte olan ülke para birimlerinin de bundan etkilendiği bir gerçektir.

Özetlemek gerekirse; dolar endeksinin özellikle sert ve trend yapacak şekilde yükseldiği dönemlerde, dolara dünya çapında talep getirecek bir gelişmenin yaşandığı anlaşılabilir. Örneğin son dönemde dolar endeksindeki artışın ABD’de faiz arttırım beklentileriyle ilgili olduğu açıktır.

Dolar endeksi “USDX”, “DX” ya da “DXY” (Dixie) kısaltmalarıyla gösterilmektedir. 

Dolar endeksi aynı zamanda bir yatırım aracı olarak 1985 yılından beri piyasalarda futures ve opsiyon kontratı şeklinde işlem görmektedir. 


» Döviz Kategorisi Konuları

UYARI: Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Bu sitede yer alan bilgiler; doğru olduğuna inanılan, halka açık çeşitli kaynaklardan alınmış olup, bilgilerin her türlü kullanımı sonucundaki kayıp veya zararlar, siteye ve yazarlarına hiç bir borç, sorumluluk veya mükellefiyet yüklemez. Site içeriği, yazılar ve tablolar, izinsiz olarak kopyalanamaz ve kullanılamaz. YASAL UYARI FinHat © 2007-2015
PHP Code Snippets Powered By : XYZScripts.com